နီေပါက လိုဏ္ဂူေပါင္း ၁ေသာင္းေက်ာ္ရွိရာ ဗုဒၶဘာသာေဒသ

Last modified date

တိဘက္ကုန္းျပင္ျမင့္နဲ႔ နယ္ေျမခ်င္းစပ္ဆက္တည္ရွိေနတဲ့ ယခုနီေပါႏိုင္ငံထဲက Mustang ေဒသဟာ က်န္ခဲ့တဲ့ ကာလေတြတုန္းကေတာ့ Himalaya ေဒသကႏိုင္ငံငယ္ တစ္ခုအေနနဲ သီးျခားတည္ရွိခဲ့ဖူးပါတယ္။ ယင္းကာလတုန္းက Mustang ဟာလြတ္လပ္တဲ့ ဗုဒၶဘာသာႏိုင္ငံအေနနဲ႔တည္ရွိေနတာျဖစ္ၿပီး (၁၈)ရာစုအကုန္ေလာက္မွာေတာ့ နီေပါ လူမ်ိဳးေတြရဲ႕ တိုက္ခိုက္သိမ္းပိုက္ျခင္းကို ခံခဲ့ရပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ Mustang မွာရွိတဲ့ ဗုဒၶဘာသာယဥ္ေက်းမႈ အေဆာက္အအုံနဲ႔ ဓေလ့စ႐ိုက္ေတြကေတာ့ ဆက္လက္တည္ရွိေနခဲ့ပါတယ္။

ယင္းေနာက္ပိုင္း Mustang ဟာေဒသန ၱရအုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္နဲ႔ အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ၿပီး နီေပါႏိုင္ငံကေနျပန္လည္ခြဲထြက္ခဲ့ျပန္ပါတယ္။ (၁၉၅၀)ေရာက္တဲ့အခါမွာေတာ့ နီေပါႏိုင္ငံနဲ႔ ျပန္လည္ေပါင္းစည္းခဲ့ပါတယ္။ Mustang ေဒသဟာ ေရွးေဟာင္းယဥ္ေက်းမႈေလ့လာ ေရးနယ္ပယ္တစ္ခုျဖစ္တဲ့ အတြက္ ကမာၻအရပ္ရပ္ကပညာရွင္ေတြ လာေရာက္ေလ့လာ ဖို႔ႀကိဳးစားခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ယင္းကာလတုန္းက Mustangဟာ ေတာ႐ိုင္းသက္သက္ ျဖစ္ေနတဲ့အခ်က္နဲ႔ ေဒသရဲ႕လုံၿခဳံေရးအေျခအေနေၾကာင့္ နီေပါအစိုးရက (၁၉၉၂)ခုႏွစ္ အထိ Mustang ေဒသကို ကန႔္သတ္နယ္ေျမအျဖစ္ ေၾကျငာခဲ့ပါတယ္။

Mustang ေဒသ ရဲ႕ေရွးအေမြအႏွစ္ေတြကိုေတာ့ နီေပါအစိုးရရဲ႕ ေမတၱာရပ္ခံခ်က္အရ ႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႕အစည္းေတြက ကူညီထိန္းသိမ္းေပးခဲ့ပါတယ္။ Mustang ေဒသရဲ႕ ယဥ္ေက်းမႈအေမြအႏွစ္ေတြဟာ ဗုဒၶဘာသာနဲ႔ မ်ားစြာႏွီးႏြယ္ေနၿပီး တိဘက္႐ိုးရာ ဓေလ့နဲ႔ အလားသ႑ာန္တူညီေန တာကို ျမင္ေတြ႕ရပါတယ္။ ယဥ္ေက်းမႈပုံသ႑န္သာမက သဘာဝရႈခင္းေတြအထိပါ တိဘက္ ႏိုင္ငံနဲ႔ဆင္တူေနပါတယ္။

Mustangဟာ တိဘက္ႏိုင္ငံလိုပဲ ေတာင္ကုန္း ေတာင္တန္း လ်ိဳေျမာင္၊ ခ်ိဳင့္ဝွမ္းေတြေပါမ်ားစြာတည္ရွိၿပီး အလြန္အေအး ျပင္းထန္တဲ့အရပ္ေဒသ ျဖစ္ပါတယ္။ Mustang ေဒသရဲ႕ ထင္ရွားတဲ့ အမွတ္အသားကေတာ့ Kali Gandaki ျမစ္ႀကီးက ဝန္းရံထားတဲ့ ျမင့္မားတဲ့ ေတာင္ေစာင္းတစ္ေလွ်ာက္ တည္ရွိေနတဲ့ အေရအတြက္(၁၀၀၀၀)နီးပါးရွိတဲ့ ေရွးေဟာင္းလိုဏ္ဂူေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ေရွးေခတ္ ေက်ာက္ဆစ္လက္ရာကို အသုံးျပဳၿပီး ပုံစံက်က်ထြင္းေဖာက္ထားတဲ့ အဲဒီလိုဏ္ဂူေတြ ထဲကအခ်ိဳ႕ဆိုရင္ ေျမျပင္ကေန (၁၅၀)ေပအျမင့္ေလာက္ကိုရွိၿပီး ငွက္မ်ားရဲ႕ နားေနတဲ့ အသိုက္ေနရာ အျဖစ္ေတာင္တည္ရွိေနတာပါ။

ထူးဆန္းတာကေတာ့ ေခက္အဆက္ဆက္ ဒီေက်ာက္လိုဏ္ဂူမ်ားစြာကို မည္သူေတြကတည္ေဆာက္ခဲ့တယ္ဆိုတာ မသိၾကပါဘူး ဆိုတဲ့ အခ်က္ ပဲျဖစ္ပါတယ္။ သဘာဝအတိုင္း ျဖစ္ေပၚလာတာမဟုတ္ပဲ တစ္ခုနဲ႔တစ္ခု အစီစဥ္တစ္ က်တည္ေဆာက္ထားတဲ့ ေက်ာက္လိုဏ္ဂႈအခ်ိဳ႕ဆိုရင္ ကြၽမ္းက်င္တဲ့ေတာင္တက္ သမားေတြေတာင္ ေရာက္ဖို႔ခက္ခဲတဲ့ အျမင့္ေပေတြမွာတည္ရွိေနပါတယ္။ လိုဏ္ဂူ အခ်ိဳ႕ရဲ႕ အတြင္းမွာလည္း ျမတ္ဗုဒၶရဲ႕ ျဖစ္စဥ္ေတြကို လက္ရာေျမာက္ေအာင္ပုံေဖာ္ထားတာကို လည္း ျမင္ေတြ႕ရပါတယ္။

ဒါအျပင္ လိုဏ္ဂႈ အခ်ိဳ႕မွာေတာ့ လူသားေတြေနထိုင္ခဲ့တဲ့အေထာက္အထားေတြကို ျမင္ေတြ႕ရပါတယ္။ ယင္းေခတ္အခါက လူအသုံးအေဆာင္ပစၥည္းေတြ ျဖစ္တဲ့ မီးလင္းဖို၊ စပါးေစ့၊ ပစၥည္း သိမ္းတဲ့ ပုံး၊အိပ္ရာအျဖစ္အသုံးျပဳခဲ့တဲ့ အရာေတြကို လိုဏ္ဂူအတြင္း အစီစဥ္တစ္က် ရွိေနတာမို႔ လူသားေတြေနထိုင္ခဲ့တယ္ ဆိုတဲ့အခ်က္ဟာ ေပၚလြင္ေနပါတယ္။

ဒါအျပင္ လူအေလာင္းျမဳပ္ႏွံရာ ေနရာအျဖစ္လည္း ဒီလိုဏ္ဂူေတြကို သုံးစြဲထားတာကိုေတြ႕ရ ပါတယ္။ အဲဒီဓေလ့ကိုေတာ့ Sky burial လို႔ေခၚၿပီး ယေန႔အခ်ိန္ထိ ဟိမဝန ၱာ ေတာင္တန္းေဒသက ႐ြာအခ်ိဳ႕မွာ က်င့္သုံးေနဆဲလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ Mustang ေဒသ မွာေတြ႕ရွိရတဲ့ ဂူသခ်ိဳင္းေတြကေတာ့ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေပါင္း(၂၀၀၀)ေက်ာ္ခန႔္ကတည္းကရွိေနခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီကာလကကတည္းက ထားရွိခဲ့တဲ့ ႐ုပ္အလာင္းအ႐ိုးစု ဒါဇင္ေပါင္းမ်ားစြာကိုေတြ႕ရွိခဲ့ၾကလို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ ႐ုပ္အေလာင္းေတြကို သစ္သားနဲ႔ျပဳလုပ္ထားတဲ့ ကုတင္ေပၚမွာ ထားရွိတာျဖစ္ၿပီးေၾကးနီနဲ႔ ဖန္သားကို ျပဳလုပ္ထားတဲ့ ပုတီးေစ့ေတြနဲ႔ တန္ဆာဆင္ထားေလ့ရွိတယ္ လို႔သိရပါတယ္။

ဒီေဒသကို ဗုဒၶဘာသာ မေရာက္ရွိမီ (၃)ရာစုကေန (၈)ရာစု ကာလကတည္းက ပင္ေဒသခံေတြဟာ Mustang ေတာင္ကို ဂူသခ်ိဳင္းအျဖစ္ သတ္မွတ္ထားခဲ့ပုံေပၚပါတယ္ ။ ေဒသခံေတြဟာ ကြယ္လြန္ၿပီးသြားတဲ့ သူေတြရဲ႕ ႐ုပ္အေလာင္းကို Mustang ေတာင္ ရဲ႕ လိုဏ္ဂူေတြအတြင္း လာေရာက္ထားရွိခဲ့ၿပီး ယင္း႐ုပ္အေလာင္းေတြဟာ ဘတ္တီးရီး ယားပိုးမႊားေတြနဲ႔ လဒငွက္ေတြရဲ႕ လာေရာက္စားေသာက္ၾကတာတဲ့ အေနအထားကို ပညာရွင္ေတြက ေတြရွိခဲ့ပါတယ္။

သမိုင္းသုေတသီေတြကေတာ့ Mustangမွာရွိတဲ့ လိုဏ္ဂူေတြဟာ ေခတ္(၃)ေခတ္တိုင္ ေအာင္အသုံးျပဳျခင္း ခံခဲ့ရတယ္လို႔ ယုံၾကည္ပါတယ္။ ေလ့လာေတြ႕ရွိခ်က္ ေတြအရ ေတာ့ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေပါင္း(၃၀၀၀)ေလာက္က Mustang အရပ္မွာေနထိုင္တဲ့ မ်ိဳးႏြယ္စု ေတြက ဒီလိုဏ္ဂူေတြကို ဂူဗိမာန္အျဖစ္ စတင္အသုံးျပဳခဲ့ၾကပါတယ္။ ေနာက္ထပ္ ႏွစ္ေပါင္း(၂၀၀၀)ေလာက္ၾကာတဲ့အခ်ိန္မွာေတာ့ ဒီလိုဏ္ဂူေတြဟာ ေဒသေပါင္းစုံ ကေနစစ္ေဘးဒဏ္ေၾကာင့္ျဖစ္ေစ၊သဘာဝေဘးဒဏ္ေၾကာင့္ျဖစ္ေစ ေျပာင္းေ႐ြလာတဲ့ ဒုကၡသည္ေတြအတြက္ ယာယီေနထိုင္ရာေနရာေတြ ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။

ေနာက္ပိုင္းကာလ ေအဒီ ၁၄၀၀ ခုႏွစ္ေရာက္လာတဲ့ အခ်ိန္မွာေတာ့ Mustang ကလိုဏ္ဂႈေတြဟာ တရားဘာဝနာ စီးေျမာအားထုတ္ရာ ပုဂၢိဳလ္ေတြရဲ႕ ဂူေအာင္းၿပီး တရားထိုင္ရာေနရာေတြ ျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။ အခ်ိဳ႕လိုဏ္ေခါင္းဂူေတြဟာ ဘုန္းေတာ္ႀကီးေက်ာင္းေတြ အျဖစ္အသြင္ေျပာင္း သြားခဲ့ၿပီး ယေန႔ထက္တိုင္တည္ရွိေနတဲ့ Luri Gompa ၊ the Chungsi Cave၊ Nyiphuk Cave စတဲ့ လိုဏ္ေခါင္းအတြင္းတည္ရွိေနတဲ့ ဗုဒၶဘာသာ ဘုန္းေတာ္ႀကီးေတြဟာ အေကာင္းဆုံးသာဓက ေတြျဖစ္တယ္လို႔ ဆိုၾကပါတယ္။

သူေတာ္ေကာင္းေတြနဲ႔ ထြက္ရပ္လမ္း ပုဂၢိဳလ္ေတြ ေပ်ာ္စံရာေနရာျဖစ္တယ္လို႔လည္း နီေပါနိင္ငံမွာ ထင္ရွားပါတယ္။ Luri Gompa ဘုန္းေတာ္ႀကီးေက်ာင္းကေတာ့ Mustang ေဒသမွာ အထင္ရွားဆုံးေသာ ေနရာျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီဘုန္းေတာ္ႀကီးေက်ာင္းဟာ အစြန္ဆုံး လိုဏ္ဂူအတြင္းမွာ တည္ ထားတာျဖစ္ၿပီး ေျမျပင္ကမီတာ(၁၀၀) ဝန္းက်င္ေလာက္ အျမင့္ရွိပါတယ္။ ဘုန္းေတာ္ႀကီး ေက်ာင္းအတြင္းမွာေတာ့ တိုင္ေတြအျဖစ္ သဲေက်ာက္ေတြနဲ႔ ဖြဲ႕စည္းထားတဲ့ တိုင္ေတြကို ေတြ႕ျမင္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။

ဒီဘုန္းေတာ္ႀကီးေက်ာင္းကို လာေရာက္ရတဲ့ ေတာင္ၾကား လမ္းဟာ အလြန္က်ဥ္းေျမာင္းၿပီး ေအာက္ေျခမွာ မက္ေစာက္တဲ့ ေတာင္ေစာင္းေတြ ကို ရင္ေအးစရာျမင္ေတြျမင္ရမွာပါ။ ဒီလမ္းကေနပဲ Mustang ရဲ႕ ေရွးေဟာင္းသခ်ိဳင္းေနရာ (၂)ခုကို သြားေရာက္ႏိုင္ပါတယ္။ လိုဏ္ဂူရဲ႕ အျပင္ပိုင္းကိုက်ေရာက္တဲ့ သခ်ိဳင္းမွာ ေတာ့ေစတီငယ္တစ္ဆူကိုသာေတြ႕ျမင္ရမွာျဖစ္ၿပီး ၊လိုဏ္ဂူရဲ႕ အတြင္းပိုင္းသခ်ိဳင္းမွာ ေတာ့ Mustangရဲ႕လက္ရာအေျမာက္ဆုံးေသာ သမိုင္းဝင္အေမြအႏွစ္ေတြျဖစ္တဲ့ အိႏၵိယသူေတာ္စင္ ဆာဒူးႀကီးေတြရဲ႕႐ုပ္ပုံေတြ၊ ဗုဒၶသာသနာေတာ္ဆိုင္ရာ ေဆးေရးပန္းခ်ီ ေတြကို ျမင္ေတြ႕ရပါတယ္။

ေဒသခံေတြအဆိုအရေတာ့ ပုံနဲ႔ေရးဆြဲထားတဲ့ သူေတာ္စင္ ေတြဟာ Mustang ေဒသမွာ အမွန္တကယ္ရွိေနၿပီး ယေန႔တိုင္သြားလာ လႈပ္ရွားေနဆဲ ျဖစ္တယ္လို႔ဆိုၾကပါတယ္။ သူေတာ္စင္ႀကီးေတြဟာ ဥတုသုံးပါးစလုံး နံငယ္သာလုံတဲ့ အဝတ္ကိုသာဝတ္ဆင္ၿပီး အသက္ရာခ်ီ ရွိေနၾကသူေတြ ျဖစ္တယ္လို႔ ယုံၾကည္ေနၾကပါတယ္။ သူတို႔ေတြဟာ သမထက်င့္စဥ္ေတြကိုပြားမ်ားအားထုတ္ လ်က္ရွိၿပီး ေနာက္ပြင့္ေတာ္မူမဲ့ အရိေမတၱယ်ဘုရားရွင္ကို ေစာင့္ဆိုင္းေနသူေတြ ျဖစ္တယ္လို႔လည္း ယုံၾကည္ေနၾကဆဲပါ။

ကမာၻေပၚမွာ ရွိခဲ့တယ္လို႔ ယူဆတဲ့ စိတ္နယ္လြန္ ျဖစ္ရပ္ေတြနဲ႔ သဘာဝလြန္ျဖစ္ရပ္ေတြရဲ႕ အေျဖဟာ Mustang ေဒသမွာသာ တည္ရွိေနၿပီး အထူးသျဖင့္ ယင္းပညာရပ္ေတြရဲ႕ ဒိုင္ခ်က္ဟာ Luri Gompa ဘုန္းေတာ္ႀကီးေက်ာင္း ဝန္းက်င္မွာပဲျဖစ္တယ္လို႔ ေလာကီပညာရွင္အခ်ိဳ႕ကယူဆလ်က္ရွိပါတယ္။

ေနာက္ပိုင္းေလ့လာေတြ႕ရွိခ်က္ေတြအရေတာ့ Mustang မွာရွိတဲ့ ေရွးေခတ္နံရံေဆးပန္း ခ်ီေတြနဲ႔ ပန္းခ်ီကားေတြဟာ (၁၄)ရာစု(သို႔)ယင္းကလာရဲ႕ အေစာပိုင္းကာလေတြမွာ ေရးဆြဲခဲ့တာျဖစ္ေၾကာင္း သမိုင္းပညာရွင္ေတြက ေဖာ္ျပခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီေဒသကို ၁၉၉၆ခုႏွစ္မွာ UNESCO ရဲ႕ ကမာၻ႔အေမြအႏွစ္ ေနရာတစ္ခုအျဖစ္ ထည့္သြင္းသတ္မွတ္ခဲ့ပါတယ္။

admin